2. Schuldgevoelens waren haar favoriete wapen
Ze hoefde zelden haar stem te verheffen. Een zucht, een teleurgestelde blik of een stille herinnering aan alles wat ze had opgeofferd, was vaak genoeg om je schuldig te laten voelen als je er zelfs maar aan dacht om nee te zeggen. Gehoorzaamheid was niet iets wat ze vroeg – het werd verwacht. Niet uit respect, maar omdat schuldgevoelens het makkelijker maakten om toe te geven. Uiteindelijk hadden haar gevoelens altijd voorrang op die van jou.
3. Je werd voortdurend met anderen vergeleken
Hoe hard je ook je best deed, het voelde nooit genoeg. Er was altijd wel iemand die ze als beter voorstelde – een neef die meer bereikt leek te hebben, een klasgenoot die meer lof kreeg, een buurman die zich precies goed gedroeg. Je werd voortdurend vergeleken, gemeten en tekortgeschoten bevonden. Na verloop van tijd voelde het niet meer als begeleiding, maar als een stille, constante boodschap: wie je bent, is gewoon niet goed genoeg.
