Ik dacht dat ik op het punt stond het laatste wat echt belangrijk voor me was op te geven, alleen maar om de volgende maand door te komen.

Ik had nooit gedacht dat een bezoek aan die pandwinkel een verleden aan het licht zou brengen waarvan ik niet eens wist dat het van mij was.

Na de scheiding hield ik vrijwel niets over: alleen een kapotte telefoon, een paar vuilniszakken vol kleren die ik niet meer nodig had, en één ding waarvan ik had gezworen het nooit kwijt te raken: de ketting van mijn grootmoeder.

Dat was alles wat me nog restte.

Mijn ex is niet zomaar vertrokken, hij heeft ervoor gezorgd dat ik nergens meer op kon steunen. Ik was al gebroken door de miskraam toen hij een week later wegging voor een jongere vrouw.

Wekenlang leefde ik op instinct. Extra diensten in het restaurant, elke fooi tellen alsof het lucht was. Maar vastberadenheid alleen brengt je niet ver.

Toen kwam de laatste waarschuwing, op mijn appartementdeur geplakt.

Ik had geen geld voor de huur.

Diep van binnen wist ik al wat ik moest doen.

Achter in mijn kast haalde ik de schoenendoos tevoorschijn. Daarin lag, gewikkeld in een oude sjaal, de ketting die ik van mijn grootmoeder had gekregen – een sieraad dat ik al meer dan twintig jaar zorgvuldig bewaarde.

Het voelde nu anders aan. Zwaarder. Warmer. Alsof het het begreep.