De oorzaken van plantaire wratten zijn direct verbonden met het gedrag van het humaan papillomavirus. Dit virus kan het lichaam binnendringen via extreem kleine openingen in de huid, waaronder kleine snijwonden, krassen of plekken waar de huid is verzwakt door droogte of irritatie. Zodra het virus de huid binnendringt, stimuleert het de snelle groei van cellen in de buitenste laag, wat leidt tot de ontwikkeling van de wrat. In tegenstelling tot eelt, die geleidelijk ontwikkelen als beschermende reactie op herhaalde druk, ontstaan plantaire wratten uit een virale infectie en gedragen ze zich daarom anders. Omdat het virus in bepaalde omgevingen kan overleven, is het bijzonder gemakkelijk om op plekken waar veel mensen op blote voeten lopen op te lopen, bijzonder gemakkelijk op te lopen. Warme en vochtige ruimtes zoals zwembaden, kleedkamers, gymvloeren en openbare douches bieden ideale omstandigheden voor de verspreiding van het virus. Wanneer blote voeten in contact komen met besmette oppervlakken, kan het virus via zelfs de kleinste scheur in de huid een toegangspunt vinden. Daarom adviseren gezondheidsprofessionals vaak het dragen van sandalen of beschermend schoeisel in gedeelde badruimtes. Een ander belangrijk aspect van plantaire wratten is hun potentieel om zich te verspreiden. Het virus kan de nabijgelegen huid aan dezelfde voet infecteren of zelfs overgedragen worden naar de andere voet als de juiste hygiëne niet wordt gehandhaafd. In sommige situaties kan het virus zich ook verspreiden naar andere personen via gedeelde oppervlakken of persoonlijke bezittingen. Hoewel niet iedereen die het virus tegenkomt een wrat ontwikkelt, kunnen factoren zoals een verzwakt immuunsysteem, beschadigde huid of langdurige blootstelling aan vochtige omgevingen de kans op infectie vergroten.
Een van de meest betrouwbare manieren om een plantaire wrat van een eelt te onderscheiden, ligt in de visuele kenmerken en de manier waarop deze reageert op druk. Hoewel beide aandoeningen een verdikte huid bevatten, hebben plantaire wratten vaak kenmerkende kenmerken die ze onderscheiden van gewone eelt. Plantaire wratten verschijnen bijvoorbeeld vaak als kleine, ruwe, cirkelvormige gezwellen die de normale lijnen en patronen van de huid kunnen onderbreken. Een bijzonder opvallend teken is de aanwezigheid van kleine zwarte stippen in de wrat. Deze stippen zijn geen vuil of vuil, zoals veel mensen ten onrechte denken, maar kleine bloedvaten die in het wratweefsel zijn gestold. Deze eigenschap wordt vaak beschouwd als een van de belangrijkste indicatoren dat de laesie viraal is in plaats van slechts een verharde huid. Een ander verschil is te merken wanneer er druk wordt uitgeoefend op het getroffen gebied. Eelt veroorzaakt over het algemeen ongemak wanneer het direct van bovenaf wordt aangedrukt, omdat de verdikte huid tegen het onderliggende weefsel wordt gedrukt. Plantaire wratten daarentegen veroorzaken vaak meer pijn wanneer ze van de zijkanten worden samengedrukt. Deze zijwaartse druk kan een dieper, scherper gevoel veroorzaken door de manier waarop de wrat naar binnen groeit onder het huidoppervlak. Locatie kan ook aanwijzingen geven. Eelt ontwikkelt zich meestal op plekken waar er constant wrijving of wrijving te maken heeft, zoals de hiel, de bal van de voet of de randen van de tenen. Plantaire wratten kunnen op vergelijkbare plekken voorkomen, maar vormen zich vaak op specifiekere plekken op de voetzool, soms individueel of in clusters.
